Pahlavi dinastia (persieraz: دودمان پهلوی‎ ), Irango Islamiar Errepublika sortu aurretik Iranen agintea izan zuen azken dinastia (1926-1979). 1921ean estatu-kolpe batek Reza Xah-i eman zion aginpidea; Phalavi dinastia sortu zuen 1925ean, eta xah izendatu zuten 1926an. Reza Xah-en aginpidean zenbait berrikuntza egin ziren: gudarostea, osasun-zerbitzu berriak, komunikabide-sarea (lehen burdinbidea), ikastetxeak-eta sortu zituen. Erlijio-fanatismoari aurre egin nahirik chador-a erabiltzea debekatu zuen (1935), eta Persia izenaren ordez Iran izena eman zion estatuari (1934). Bigarren Mundu Gerran Reza Xah-ek alemaniarrekiko erakutsi zuen jaiera zela eta, lurraldea hartu zuten sobietarrek eta britainiarrek (1941). Reza erbesteratu eta haren seme Muhammad Reza Pahlaviri utzi zion aginpidea.

Property Value
dbo:abstract
  • Pahlavi dinastia (persieraz: دودمان پهلوی‎ ), Irango Islamiar Errepublika sortu aurretik Iranen agintea izan zuen azken dinastia (1926-1979). 1921ean estatu-kolpe batek Reza Xah-i eman zion aginpidea; Phalavi dinastia sortu zuen 1925ean, eta xah izendatu zuten 1926an. Reza Xah-en aginpidean zenbait berrikuntza egin ziren: gudarostea, osasun-zerbitzu berriak, komunikabide-sarea (lehen burdinbidea), ikastetxeak-eta sortu zituen. Erlijio-fanatismoari aurre egin nahirik chador-a erabiltzea debekatu zuen (1935), eta Persia izenaren ordez Iran izena eman zion estatuari (1934). Bigarren Mundu Gerran Reza Xah-ek alemaniarrekiko erakutsi zuen jaiera zela eta, lurraldea hartu zuten sobietarrek eta britainiarrek (1941). Reza erbesteratu eta haren seme Muhammad Reza Pahlaviri utzi zion aginpidea. Gerra ostean, Muhammad Rezak Mendebaldeko estatuen alde egin zuen, eta Britainia Handiarekin eta Sobietar Batasunarekin hitzarmenak izenpetu zituen. Gobernu hark alderdi marxistaren, erlijio-indarren eta Mohammad Mossadegh-en Nazio Frontearen kontrako jarrerei aurre egin behar izan zien. Mossadegh-ek, 1951ean lehen ministro kargua lortu zuenean, petrolio-ustiapena (britainiar konpainia baten mendean zegoena) nazionalizatu zuen; xah-a britainiarren monopolioarekin segitzearen alde agertu zen, eta erbestera joan behar izan zuen. Berehalako estatu-kolpe batek, Estatu Batuen laguntzaz, aginpidean ezarri zuen berriro; handik aurrera, Estatu Batuen eragina gero eta handiagoa izan zen Iranen, britainiarren kaltetan. 1960. urtetik aurrera Reza Pahlavik berrikuntza batzuk bultzatu zituen (iraultza zuria): nekazaritza eraberritzeko neurriak hartu zituen, basoak eta larreak nazionalizatu zituen, emakumeari botoa emateko eskubidea eman zion, eta alfabetatze-kanpainak bultzatu zituen. Berrikuntzak gorabehera, barne-egoerak ez zuen hobera egin eta gobernuaren kontrako jarrerak gero eta gogorragoak ziren. 1979ko urtarrilaren 16an xah-ak erbestera joan behar izan zuen. (eu)
  • Pahlavi dinastia (persieraz: دودمان پهلوی‎ ), Irango Islamiar Errepublika sortu aurretik Iranen agintea izan zuen azken dinastia (1926-1979). 1921ean estatu-kolpe batek Reza Xah-i eman zion aginpidea; Phalavi dinastia sortu zuen 1925ean, eta xah izendatu zuten 1926an. Reza Xah-en aginpidean zenbait berrikuntza egin ziren: gudarostea, osasun-zerbitzu berriak, komunikabide-sarea (lehen burdinbidea), ikastetxeak-eta sortu zituen. Erlijio-fanatismoari aurre egin nahirik chador-a erabiltzea debekatu zuen (1935), eta Persia izenaren ordez Iran izena eman zion estatuari (1934). Bigarren Mundu Gerran Reza Xah-ek alemaniarrekiko erakutsi zuen jaiera zela eta, lurraldea hartu zuten sobietarrek eta britainiarrek (1941). Reza erbesteratu eta haren seme Muhammad Reza Pahlaviri utzi zion aginpidea. Gerra ostean, Muhammad Rezak Mendebaldeko estatuen alde egin zuen, eta Britainia Handiarekin eta Sobietar Batasunarekin hitzarmenak izenpetu zituen. Gobernu hark alderdi marxistaren, erlijio-indarren eta Mohammad Mossadegh-en Nazio Frontearen kontrako jarrerei aurre egin behar izan zien. Mossadegh-ek, 1951ean lehen ministro kargua lortu zuenean, petrolio-ustiapena (britainiar konpainia baten mendean zegoena) nazionalizatu zuen; xah-a britainiarren monopolioarekin segitzearen alde agertu zen, eta erbestera joan behar izan zuen. Berehalako estatu-kolpe batek, Estatu Batuen laguntzaz, aginpidean ezarri zuen berriro; handik aurrera, Estatu Batuen eragina gero eta handiagoa izan zen Iranen, britainiarren kaltetan. 1960. urtetik aurrera Reza Pahlavik berrikuntza batzuk bultzatu zituen (iraultza zuria): nekazaritza eraberritzeko neurriak hartu zituen, basoak eta larreak nazionalizatu zituen, emakumeari botoa emateko eskubidea eman zion, eta alfabetatze-kanpainak bultzatu zituen. Berrikuntzak gorabehera, barne-egoerak ez zuen hobera egin eta gobernuaren kontrako jarrerak gero eta gogorragoak ziren. 1979ko urtarrilaren 16an xah-ak erbestera joan behar izan zuen. (eu)
dbo:thumbnail
dbo:wikiPageID
  • 337506 (xsd:integer)
dbo:wikiPageRevisionID
  • 5566993 (xsd:integer)
dct:subject
rdfs:comment
  • Pahlavi dinastia (persieraz: دودمان پهلوی‎ ), Irango Islamiar Errepublika sortu aurretik Iranen agintea izan zuen azken dinastia (1926-1979). 1921ean estatu-kolpe batek Reza Xah-i eman zion aginpidea; Phalavi dinastia sortu zuen 1925ean, eta xah izendatu zuten 1926an. Reza Xah-en aginpidean zenbait berrikuntza egin ziren: gudarostea, osasun-zerbitzu berriak, komunikabide-sarea (lehen burdinbidea), ikastetxeak-eta sortu zituen. Erlijio-fanatismoari aurre egin nahirik chador-a erabiltzea debekatu zuen (1935), eta Persia izenaren ordez Iran izena eman zion estatuari (1934). Bigarren Mundu Gerran Reza Xah-ek alemaniarrekiko erakutsi zuen jaiera zela eta, lurraldea hartu zuten sobietarrek eta britainiarrek (1941). Reza erbesteratu eta haren seme Muhammad Reza Pahlaviri utzi zion aginpidea. (eu)
  • Pahlavi dinastia (persieraz: دودمان پهلوی‎ ), Irango Islamiar Errepublika sortu aurretik Iranen agintea izan zuen azken dinastia (1926-1979). 1921ean estatu-kolpe batek Reza Xah-i eman zion aginpidea; Phalavi dinastia sortu zuen 1925ean, eta xah izendatu zuten 1926an. Reza Xah-en aginpidean zenbait berrikuntza egin ziren: gudarostea, osasun-zerbitzu berriak, komunikabide-sarea (lehen burdinbidea), ikastetxeak-eta sortu zituen. Erlijio-fanatismoari aurre egin nahirik chador-a erabiltzea debekatu zuen (1935), eta Persia izenaren ordez Iran izena eman zion estatuari (1934). Bigarren Mundu Gerran Reza Xah-ek alemaniarrekiko erakutsi zuen jaiera zela eta, lurraldea hartu zuten sobietarrek eta britainiarrek (1941). Reza erbesteratu eta haren seme Muhammad Reza Pahlaviri utzi zion aginpidea. (eu)
rdfs:label
  • Phalavi dinastia (eu)
  • Phalavi dinastia (eu)
owl:sameAs
prov:wasDerivedFrom
foaf:depiction
foaf:isPrimaryTopicOf
is foaf:primaryTopic of