Artikulu hau Europako uhartea eta herrialde historikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Irlanda (argipena)». Irlanda edo Irlanda uhartea (ingelesez Ireland, irlanderaz Éire, eskozieraz Airlann eta latinez Hibernia) Europa osoko hirugarren uharterik handiena da eta munduko hogeigarrena. Europar kontinentearen ipar-mendebaldean kokatzen da eta milaka uharte eta uhartetxoz inguratuta dago. Irlandak Britainiar uharteetako zati da, gehiago zehaztuz, Britainiar uharteetako bi uharte nagusietako txikiena da. Britainia Handia uharte handiaren mendebaldean dago Politikari dagokionez, Irlandako estatu subiranoak (Irlandako Errepublika deritzana) uharteko bost seirenetan agintzen du eta gainontzeko ipar-ekialdeko seirena (Ipar Irlandako) Erresuma Batuaren zatia da eta haren agindupean dago.

Property Value
dbo:abstract
  • Artikulu hau Europako uhartea eta herrialde historikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Irlanda (argipena)». Irlanda edo Irlanda uhartea (ingelesez Ireland, irlanderaz Éire, eskozieraz Airlann eta latinez Hibernia) Europa osoko hirugarren uharterik handiena da eta munduko hogeigarrena. Europar kontinentearen ipar-mendebaldean kokatzen da eta milaka uharte eta uhartetxoz inguratuta dago. Irlandak Britainiar uharteetako zati da, gehiago zehaztuz, Britainiar uharteetako bi uharte nagusietako txikiena da. Britainia Handia uharte handiaren mendebaldean dago Politikari dagokionez, Irlandako estatu subiranoak (Irlandako Errepublika deritzana) uharteko bost seirenetan agintzen du eta gainontzeko ipar-ekialdeko seirena (Ipar Irlandako) Erresuma Batuaren zatia da eta haren agindupean dago. Irlandako lehendabiziko bizilekuak K.a. 8.000 urte ingurukoak dira. K.a 200. urtean, zelten emigrazioak eta eraginak uharte osoa menperatu zuten. Erlatiboki maila txikiagokoak ziren erdi aroko bikingoen eta normandarren kokalekuek ondorengo 1600. urte inguruko Ingelesen nagusitasunari bidea eman zioten. Ingeles protestanteek irlandar katolikoen gehiengoaren gainetik gobernatu zuten, baita erabat alboratu ere. Uharteko ipar-ekialdean, Ulstergo kolonizazioaren ondorioz, protestanteek gehiengoa lortu zuten. 1801ean Irlandako uharte osoa Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batuaren zati bihurtu zen. XIX. mendearen erdialdera Irlandako Gosete Handia gertatu zen: horren ondorioz, jende asko eta asko hil zen edo atzerrira emigratu. 1921ean, Irlandar Independentzia Gerra amaitu ostean, Britainiar Gobernuak akordio bat proposatu eta Itun Anglo-Irlandarra sinatu zen. Horrek Irlandako Estatu Askea sortu eta Britainiar Inperiotik atera zuen: herrialdeak bere barne independentzia eraginkorra berreskuratu zuen, nahiz eta oraindik konstituzionalki Britainiar Koroari loturik segitu. 1920ko Irlandako Gobernuaren Agiriaren arabera, Irlandako 32 konderrietako seik osatu zuten Ipar Irlandako eskualde berria: handik gutxira, protestanteek eta unionistek gehiengoa zutenez, eskualde horrek aukera probestu eta Erresuma Batuari lotuta mantentzea erabaki zuen. 1949an Irlandako Estatu Askeak behin betiko Commonwealth erakundea laga eta Irlandako Errepublika bilakatu zen: honela, artean Erresuma Batuarekiko zituen lotura politiko eta administratibo murritzak erabat eten ziren. 1973an, Irlandako Errepublika Europako Ekonomia Erkidegoan sartu ziren. 1960. hamarkadatik hasi eta 1990. hamarkadara arte, Ipar Irlandako gatazka politikoa (ingelesez, "The Troubles") jazo zen, 1998ko Ostiral Santuko Hitzarmenarekin nolabaiteko konponbidea lortu arte iraun zuena. 2006. urtean, uharteko populazioa gutxi gorabehera 6 milioikoa zen: haietako 4,5 milioi Irlandako Errepublikan bizi ziren eta gainontzeko 1,75 milioiak, Ipar Irlandan. Horrek 1960. hamarkadan gertatu zen irlandar historiako populazio mailarik baxuenaren hazkuntza ekarri zuen; halere, XIX. mende erdialdean Gosete Handia gertatu aurretik, uhartean osoan bizi ziren 8 miloi biztanleko kopurutik oso urruti dago. (eu)
  • Artikulu hau Europako uhartea eta herrialde historikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Irlanda (argipena)». Irlanda edo Irlanda uhartea (ingelesez Ireland, irlanderaz Éire, eskozieraz Airlann eta latinez Hibernia) Europa osoko hirugarren uharterik handiena da eta munduko hogeigarrena. Europar kontinentearen ipar-mendebaldean kokatzen da eta milaka uharte eta uhartetxoz inguratuta dago. Irlandak Britainiar uharteetako zati da, gehiago zehaztuz, Britainiar uharteetako bi uharte nagusietako txikiena da. Britainia Handia uharte handiaren mendebaldean dago Politikari dagokionez, Irlandako estatu subiranoak (Irlandako Errepublika deritzana) uharteko bost seirenetan agintzen du eta gainontzeko ipar-ekialdeko seirena (Ipar Irlandako) Erresuma Batuaren zatia da eta haren agindupean dago. Irlandako lehendabiziko bizilekuak K.a. 8.000 urte ingurukoak dira. K.a 200. urtean, zelten emigrazioak eta eraginak uharte osoa menperatu zuten. Erlatiboki maila txikiagokoak ziren erdi aroko bikingoen eta normandarren kokalekuek ondorengo 1600. urte inguruko Ingelesen nagusitasunari bidea eman zioten. Ingeles protestanteek irlandar katolikoen gehiengoaren gainetik gobernatu zuten, baita erabat alboratu ere. Uharteko ipar-ekialdean, Ulstergo kolonizazioaren ondorioz, protestanteek gehiengoa lortu zuten. 1801ean Irlandako uharte osoa Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batuaren zati bihurtu zen. XIX. mendearen erdialdera Irlandako Gosete Handia gertatu zen: horren ondorioz, jende asko eta asko hil zen edo atzerrira emigratu. 1921ean, Irlandar Independentzia Gerra amaitu ostean, Britainiar Gobernuak akordio bat proposatu eta Itun Anglo-Irlandarra sinatu zen. Horrek Irlandako Estatu Askea sortu eta Britainiar Inperiotik atera zuen: herrialdeak bere barne independentzia eraginkorra berreskuratu zuen, nahiz eta oraindik konstituzionalki Britainiar Koroari loturik segitu. 1920ko Irlandako Gobernuaren Agiriaren arabera, Irlandako 32 konderrietako seik osatu zuten Ipar Irlandako eskualde berria: handik gutxira, protestanteek eta unionistek gehiengoa zutenez, eskualde horrek aukera probestu eta Erresuma Batuari lotuta mantentzea erabaki zuen. 1949an Irlandako Estatu Askeak behin betiko Commonwealth erakundea laga eta Irlandako Errepublika bilakatu zen: honela, artean Erresuma Batuarekiko zituen lotura politiko eta administratibo murritzak erabat eten ziren. 1973an, Irlandako Errepublika Europako Ekonomia Erkidegoan sartu ziren. 1960. hamarkadatik hasi eta 1990. hamarkadara arte, Ipar Irlandako gatazka politikoa (ingelesez, "The Troubles") jazo zen, 1998ko Ostiral Santuko Hitzarmenarekin nolabaiteko konponbidea lortu arte iraun zuena. 2006. urtean, uharteko populazioa gutxi gorabehera 6 milioikoa zen: haietako 4,5 milioi Irlandako Errepublikan bizi ziren eta gainontzeko 1,75 milioiak, Ipar Irlandan. Horrek 1960. hamarkadan gertatu zen irlandar historiako populazio mailarik baxuenaren hazkuntza ekarri zuen; halere, XIX. mende erdialdean Gosete Handia gertatu aurretik, uhartean osoan bizi ziren 8 miloi biztanleko kopurutik oso urruti dago. (eu)
dbo:thumbnail
dbo:wikiPageExternalLink
dbo:wikiPageID
  • 43052 (xsd:integer)
dbo:wikiPageRevisionID
  • 5339361 (xsd:integer)
prop-eu:azalera
  • 81.638
prop-eu:biztanleria
  • 6.399000 (xsd:double)
prop-eu:dentsitatea
  • 71 (xsd:integer)
prop-eu:herrialde
  • 25 (xsd:integer)
prop-eu:herrialde1BanaketaAdmin
  • 25 (xsd:integer)
prop-eu:herrialde1BanaketaAdminTitulua
  • Lurraldea
prop-eu:herrialde1HiriPopulatuena
prop-eu:herrialde1Hiriburua
prop-eu:herrialde2Hiriburua
prop-eu:herrialdeHiriPopulatuena
prop-eu:herrialdeHiriburua
  • Dublin
prop-eu:hizkuntzak
  • Irlandera, ingelesa, eskoziera eta shelta.
prop-eu:infoGehiago
  • Santu zaindaria = San Patrizio
prop-eu:irudiOina
  • NASAren satelite batek 2003ko urtarrilaren 4an hartutako Irlandako irudia, benetako koloreak dituena. Mendebaldean Ozeano Atlantikoa eta ekialdean Irlandako itsasoa ikus daitezke.
prop-eu:irudiPx
  • 280 (xsd:integer)
prop-eu:irudia
  • Ireland .jpg
prop-eu:izena
  • Irlanda
prop-eu:jatorrizkoIzena
  • Éire / Ireland / Airlann
prop-eu:kokapena
prop-eu:koordenatuak
  • 53 (xsd:integer)
prop-eu:mapa
  • Ireland in Europe.png
prop-eu:punturikGaraiena
prop-eu:taldeEtnikoak
  • Irlandarrak, ulstergo eskoziarrak eta anglosaxoiak.
prop-eu:uhartedia
dct:subject
rdfs:comment
  • Artikulu hau Europako uhartea eta herrialde historikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Irlanda (argipena)». Irlanda edo Irlanda uhartea (ingelesez Ireland, irlanderaz Éire, eskozieraz Airlann eta latinez Hibernia) Europa osoko hirugarren uharterik handiena da eta munduko hogeigarrena. Europar kontinentearen ipar-mendebaldean kokatzen da eta milaka uharte eta uhartetxoz inguratuta dago. Irlandak Britainiar uharteetako zati da, gehiago zehaztuz, Britainiar uharteetako bi uharte nagusietako txikiena da. Britainia Handia uharte handiaren mendebaldean dago Politikari dagokionez, Irlandako estatu subiranoak (Irlandako Errepublika deritzana) uharteko bost seirenetan agintzen du eta gainontzeko ipar-ekialdeko seirena (Ipar Irlandako) Erresuma Batuaren zatia da eta haren agindupean dago. (eu)
  • Artikulu hau Europako uhartea eta herrialde historikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Irlanda (argipena)». Irlanda edo Irlanda uhartea (ingelesez Ireland, irlanderaz Éire, eskozieraz Airlann eta latinez Hibernia) Europa osoko hirugarren uharterik handiena da eta munduko hogeigarrena. Europar kontinentearen ipar-mendebaldean kokatzen da eta milaka uharte eta uhartetxoz inguratuta dago. Irlandak Britainiar uharteetako zati da, gehiago zehaztuz, Britainiar uharteetako bi uharte nagusietako txikiena da. Britainia Handia uharte handiaren mendebaldean dago Politikari dagokionez, Irlandako estatu subiranoak (Irlandako Errepublika deritzana) uharteko bost seirenetan agintzen du eta gainontzeko ipar-ekialdeko seirena (Ipar Irlandako) Erresuma Batuaren zatia da eta haren agindupean dago. (eu)
rdfs:label
  • Irlanda (eu)
  • Irlanda (eu)
owl:sameAs
prov:wasDerivedFrom
foaf:depiction
foaf:isPrimaryTopicOf
is dbo:birthPlace of
is dbo:citizenship of
is dbo:country of
is dbo:deathPlace of
is dbo:genre of
is dbo:headquarter of
is dbo:hometown of
is dbo:location of
is dbo:nationality of
is dbo:region of
is dbo:wikiPageDisambiguates of
is dbo:wikiPageRedirects of
is prop-eu:besterik1balioa of
is prop-eu:biltzarLekua of
is prop-eu:data of
is prop-eu:eremua of
is prop-eu:heriotzaHerrialdea of
is prop-eu:herria of
is prop-eu:herrialdea of
is prop-eu:hilekua of
is prop-eu:hiria of
is prop-eu:jaiotzaHerrialdea of
is prop-eu:jatorrizkoEskualdea of
is prop-eu:kokapena of
is prop-eu:lurraldea of
is prop-eu:merkatuak of
is foaf:primaryTopic of